In de Verkenning OV-netwerk BrabantStad (2003) hebben de provincie Noord-Brabant en de vijf grote steden in Brabant afgesproken gezamenlijk te investeren in het openbaar vervoer in BrabantStad. Het gaat daarbij om drie bouwstenen: spoor, HOV en knooppunten. Belangrijkste knooppunten in het OV-netwerk BrabantStad zijn de gebieden rond de centrale stations in de vijf grote steden.
Project
De spoorzones rond de centrale stations van alle vijf grote steden in Brabant ontwikkelen zich tot een hoogwaardige omgeving voor wonen, werken en voorzieningen. Er is sprake van omvangrijke ruimtelijke ontwikkelingen rond de stations en van een schaalsprong naar een nieuwe hoofdknoop voor het (stedelijk) openbaar vervoer. De stand van zaken van de afzonderlijke spoorzoneprojecten is als volgt:
Spoorzone Breda/OV-terminal in Breda
Breda wordt door middel van HST-shuttles aangesloten op het Europees netwerk van hogesnelheidstreinen. De spoorzone Breda wordt daarmee de toegangspoort tot BrabantStad voor het internationaal treinverkeer. De herontwikkeling van de spoorzone Breda is door het Rijk aangewezen als Nieuw Sleutelproject. Het definitief ontwerp van de OV-terminal is vastgesteld door de gemeenteraad van Breda en er is inmiddels gestart met de grondwerkzaamheden voor de bouw van de nieuwe onderdoorgang. In juni 2009 is de ruwbouw van de nieuwe onderdoorgang afgerond. In het najaar van 2009 heeft ProRail het resterende gedeelte van de OV-terminal aanbesteed.
Spoorzone Eindhoven
Een van de deelprojecten binnen de Spoorzone Eindhoven is het oplossen van het transferknelpunt in het station. In overleg met ProRail en NS wordt een gezamenlijke verkenning verricht naar verbetering van de transferkwaliteit op het station (aanpassing entrees, uitbreiding transfertunnel, stijgpunten, en dergelijke).
Afweging van de mogelijkheden heeft geleid tot het uitwerken van een gezamenlijk gedragen schetsontwerp met kostenraming. De kwaliteit van deze oplossing sluit aan op het ambitieniveau van de spoorzone. Het project is op basis van dit voorstel gehonoreerd bij de 2e tranche spoorse doorsnijdingen met €12,4 miljoen. De provincie heeft dit bedrag verdubbeld. Momenteel wordt het voorontwerp met alle betrokken partijen uitgewerkt. In het najaar van 2009 tekenen de partijen een intentieovereenkomst. Inmiddels is ook de verkenning gestart voor de aanpak van de noordzijde van het station met onder andere busstation Neckerspoel.
Spoorzone Tilburg
Ook in Tilburg is sprake van een grootschalige herontwikkeling van de spoorzone. De NS-werkplaats die nu nog is gevestigd in het centrum van de stad wordt verplaatst naar industrieterrein Loven. Eind 2010 wordt het terrein van de NS-werkplaats aan de gemeente overgedragen voor een grootschalige herontwikkeling die past in de ambities van Tilburg. Als onderdeel van de herontwikkeling van de spoorzone gaat ook het NS-station op de schop. Er wordt onder andere een grote ondergrondse fietsenstalling gerealiseerd, het busstation wordt aangepast of verplaatst en de toegankelijkheid van het station wordt verbeterd.
Eind 2006 is via de regeling Spoorse doorsnijdingen (van Verkeer en Waterstaat) een toezegging ontvangen van € 27,5 miljoen. De bijdrage van de Provincie is beklonken in het Brabants MIT. In bestuurlijk overleg met ProRail heeft ProRail -naast de eerder toegezegde € 5,8 miljoen voor verbetering van de toegankelijkheid van het station - een bedrag van € 3,7 miljoen toegezegd voor het vernieuwen van de bewaakte fietsenstalling. Bovendien heeft ProRail aangegeven zich sterk te maken voor een nog nader te bepalen bijdrage in de verbreding van de reizigerstunnel.
Spoorknoop Helmond Centraal (station en ontsluiting Suytkade)
Voor de spoorzone Helmond wordt een masterplan ontwikkeld. Het masterplan omvat een combinatie van nieuwe woon- en werkgelegenheid en het verbeteren van de bereikbaarheid van de stationsomgeving. Vooruitlopend hierop is in 2008 gestart met het project spooronderdoorgang, een ongelijkvloerse noord-zuidverbinding voor meerdere modaliteiten ter hoogte van het station. De minister van Verkeer en Waterstaat heeft een positief besluit genomen in het kader van de regeling spoorse doorsnijdingen (SPODO); er is een beschikking binnen van € 6 miljoen. Subsidiëring door SRE/regio is nagenoeg en succesvol afgerond; € 5,75 miljoen is toegekend. De projectaanpak is op hoofdlijnen gereed. Eind 2009 worden de werkzaamheden gestart. De bijdrage van de Provincie is beklonken in het Brabants MIT.
Daarnaast heeft de gemeente Helmond in het kader van SPODO II vanuit het ministerie eveneens subsidie toegekend gekregen voor de aanleg van het zo genaamde Cortenbachtracé. Dit tracé bestaat uit een westelijke ringweg en een ongelijkvloerse kruising van het spoor globaal ter hoogte van de bestaande Cortenbachstraat. De totale kosten worden geraamd op € 39,8 miljoen. Door het minsterie van V&W is een subsidie van € 7,7 miljoen toegezegd. Door de provincie wordt dit eveneens aangevuld met € 7,7 miljoen. De voorbereidingsprocedure voor dit project is gestart.
In het Kader van SPODO II is aan de gemeente Helmond tevens subsidie toegekend voor de aanleg van een fietstunnel ter hoogte van station Brandevoort. De kosten hiervan zijn geraamd op € 7,2 miljoen. Vanuit V&W is € 1.485.250,- subsidie toegezegd. Van de provincie wordt een gelijke toekenning verwacht. Het Voorlopig Ontwerp voor dit project is gereed.
Spoorzone ’s-Hertogenbosch
De spoorzone van ’s-Hertogenbosch heeft de afgelopen jaren al een metamorfose ondergaan met het Paleiskwartier en de renovatie van het station. De gemeente ontwikkelt nu plannen voor de herstructurering van het westelijk deel van de spoorzone. Het gaat daarbij onder andere om:
- de doortrekking van de Parallelweg tot de Zandzuigerstraat en eventueel naar de Hambakenweg;
- de ontsluiting van de Brabanthallen;
- de herontwikkeling van de gebieden Kop van het Zand, Ertveld, het voormalig Michelinterrein en Boschveld;
- het verminderen van spoorbarrières door de aanleg van de verbindingen Ponte Palazzo, Ponte Grazzo en de Vogelstraat.
ProRail werkt aan een kwaliteitsvergrotingsplan voor het spoor (Herstelplan spoor 2e fase). Hierin wordt naar oplossingen gezocht voor spoorknelpunten aan de noordzijde van 's-Hertogenbosch (Diezebrug) en aan de zuidzijde (Vught). Aan de noordzijde betreft dit de bouw van een viersporige brug over de Dieze en een ongelijkvloerse kruising van het spoor uit de richting Nijmegen. Deze werkzaamheden worden naar verwachting eind 2012 afgerond. Om het toenemend aantal treinen in de toekomst te kunnen faciliteren is al snel een 4-sporig baanvak ’s-Hertogenbosch-Vught (nu 3-sporig) nodig en een ongelijkvloerse kruising bij de aansluiting Vught van het spoor uit de richting Tilburg. De gemeente ’s-Hertogenbosch ontwikkelt plannen voor de herstructurering van het westelijk deel van de spoorzone. Het gaat daarbij onder andere om de doortrekking van de Parallelweg tot de Zandzuigerstraat, de ontsluiting van de Brabanthallen en de herontwikkeling van het gebied ‘Kop van het Zand’.
Station Eindhoven Acht / Eindhoven Airport
De ontwikkeling van station Eindhoven Acht is voorzien in OV-netwerk BrabantStad. Deze ontwikkeling is actueel vanwege de reizergsstromen van en naar Eindhoven Airport. De ontwikkeling het vliegveld is onderwerp van de besprekingen aan de Alders-tafel. Eindhoven wacht de uitkomsten daarvan af alvorens verder stappen te zetten m.b.t. het station.
Station Eindhoven Beukenlaan
Voor station Beukenlaan is verlenging van de perrons voorzien in relatie tot de opgestarte herontwikkeling van Strijp-S. Een dergelijke verbetering van dit station komt het vestigingsklimaat op Strijp-S ten goede. Structurele groei van het reizigerspotentieel komt na 2010 met de oplevering en ingebruikname van nieuwe kantoren. Overleg met ProRail wordt opgestart. Deze ontwikkeling is binnen het bestemmingsplan Strijp-S mogelijk gemaakt (zie www.strijp-s.nl).
Station Maarheeze
Minister Eurlings is bereid om een bijdrage van € 2,0 miljoen beschikbaar te stellen voor de realisatie van station Maarheeze (bevestigd op 16-04-2009). Inmiddels is aan alle voorwaarden voldaan om de bouw van het station Maarheeze mogelijk te maken. Begin 2009 is door ProRail een aanvraag ingediend bij de minister voor het bouwen van station Maarheeze. Het ministerie heeft positief gereageerd op deze aanvraag. De gunning voor de bouw van het station Maarheeze heeft op 3 augustus 2009 plaatsgevonden. De opening van het nieuwe station Maarheeze is voorzien op 13 juni 2010.
Station Best
De intercity tussen Eindhoven en Schiphol maakt vanaf 7 april 2008 een extra tussenstop in Best. Hiermee wordt reizigers een extra opstapmogelijkheid geboden om daarmee de fileproblematiek op de A2 te omzeilen. Om het station Best hiervoor geschikt te maken zijn 475 parkeerplaatsen aangelegd en is het perron verlengd.
Transferium Willemspoort ’s-Hertogenbosch
In het ontwikkelingsplan Willemspoort is een gebouwd transferium (parkeergarage/vervoerknooppunt) opgenomen. Hier zullen binnenstadbezoekers kunnen parkeren en inpandig kunnen overstappen op een snelle busverbinding naar de binnenstad. De voorbereidingen zijn in een vergevorderd stadium. Realisering is gekoppeld aan de aanleg van de Randweg, de oplevering van de Randweg is voorzien in 2011.
Eindproduct
De herontwikkeling van de spoorzones rond de centrale stations in de vijf grote steden in Brabant tot een hoogwaardige omgeving voor wonen, werken en voorzieningen.
Planning
2011 - 2015
Financiën
Met de realisering van de spoorzoneprojecten is een investering gemoeid van ruim € 500 miljoen. Daarvan draagt de provincie ongeveer € 100 miljoen bij. De verstedelijkingsprogramma’s die rondom deze spoorzoneprojecten plaatsvinden, omvatten investeringen van ruim € 3 miljard.
Partners
Trekker: Gemeenten Eindhoven, Tilburg, ’s-Hertogenbosch, Breda en Helmond
Betrokkenen: Ministeries van V&W en VROM, ProRail, NS